Dinh dưỡng lành mạnh và một số khuyến cáo cho người tiêu dùng

(NTD) - Dinh dưỡng lành mạnh là chủ để của “Ngày quyền của người tiêu dùng (NTD) thế giới” (WCRD) 2015. Dinh dưỡng có một vai trò quan trọng cho sự phát triển của cơ thể và duy trì sức khỏe của con người. Nhu cầu về dinh dưỡng của mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, giới tính, tình trạng sinh lý, lao động và hoạt động thể lực…

Tác hại của việc ăn uống không lành mạnh

Liên quan đến chủ đề Dinh dưỡng lành mạnh, Giáo sư Tiến sĩ Lê Thị Hợp - Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, Nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia cho biết: "Khi nói đến dinh dưỡng lành mạnh, tức là nói đến dinh dưỡng hợp lý: "Ăn đủ" - đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể, "Cân đối" giữa các chất dinh dưỡng và ăn đa dạng thực phẩm. Đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP) và hạn chế uống rượu bia cũng là một thành tố quan trọng của dinh dưỡng lành mạnh".

Bữa ăn hợp lý là bữa ăn cung cấp đủ năng lượng, chất đạm, chất béo, chất khoáng, vitamin và đủ nước cho cơ thể. Bữa ăn cân đối là bữa ăn trong đó có các chất dinh dưỡng cân đối hợp lý; Theo khuyến nghị của Viện Dinh Dưỡng – Bộ Y tế thì khẩu phần năng lượng từ chất đường bột chiếm khoảng 68%, chất đạm là 14%, chất béo là 18%. Muốn đảm bảo một bữa ăn đủ chất dinh dưỡng và cân đối, chúng ta cần thực hiện việc đa dạng hóa bữa ăn, sử dụng nhiều loại thực phẩm khác nhau. Vậy “Dinh dưỡng lành mạnh” là dinh dưỡng đủ về số lượng thực phẩm, cân đối giữa các chất dinh dưỡng và đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm. Thức ăn, đồ uống phải đảm bảo cho sức khỏe người tiêu dùng, không trở thành nguồn gây bệnh.

_MG_2474

GS.TS Lê Thị Hợp - Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, Nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia phát biểu tại Hội thảo "Dinh dưỡng lành mạnh và quyền được thông tin của người tiêu dùng".

Việc ăn uống không lành mạnh sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và có thể dẫn đến nhiều bệnh như: thừa cân béo phì, cao huyết áp, đường huyết cao... Hiện nay mô hình bệnh tật của người dân Việt nam đang chuyển tiếp từ các bệnh lây nhiễm sang các bệnh không lây nhiễm với tỷ lệ 75% tử vong ở Việt nam do các bệnh không lây nhiễm, trong đó đứng đầu là các bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư, loãng xương, gout...Tỷ lệ tăng huyết áp cao gấp 2 lần sau 13 năm từ 11,2% (1992) lên 20,7% (năm 2005).

Từ năm 2000 đến năm 2005, tỷ lệ người thừa cân và béo phì đã tăng gấp 2 lần ở người trưởng thành (từ 3,5% lên 6,6%). Tỷ lệ trên em dưới 5 tuổi bị thừa cân béo phì tăng gấp 9 lần sau 10 năm (2000-2010) và năm 2013 tỷ lệ này đã ở mức 6,3%. Tỷ lệ đái tháo đường tăng gấp 2 lần sau 10 năm từ 2,7% (2002) lên 5,7% (2012). Có nhiều nguyên nhân dẫn đến gia tăng các bệnh mạn tính không lây trong đó chế độ dinh dưỡng không hợp lý và lối sống là quan trọng hơn cả. Thực hiện ăn uống lành mạnh, lối sống năng động giảm rủi ro bệnh tật và tử vong.

Đảm bảo an toàn thực phẩm và chế độ “Dinh dưỡng lành mạnh” cho người tiêu dùng

Để có nguồn thực phẩm an toàn cho người tiêu dùng liên quan rất nhiều khâu trong chuỗi cung cấp thực phẩm: Nuôi/trồng, thu hoạch/giết mổ, chế biến, vận chuyển, lưu thông đặc biệt là chuỗi này phải tuân đúng quy trình sạch (GAP, GMP..) và điểm mấu chốt cuối cùng phụ thuộc hoàn toàn vào kiến thức và kỹ năng về lựa chọn, chế biến, bảo quản thực phẩm của người tiêu dùng.

Về lựa chọn thực phẩm thì mỗi loại thực phẩm, người tiêu dùng có cách lựa chọn khác nhau:

Để chọn được các loại thịt lợn an toàn (không nuôi bằng hóa chất tạo nạc clenbuterol) nên chọn thịt có màng ngoài khô, màu sắc đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, óng ả, vết cắt có màu sắc bình thường, sáng, khô. Tránh thịt có màu hơi xanh nhạt hoặc hơi thâm, thậm chí đen, không bóng, màng ngoài nhớt. Thịt tươi, ngon phải có lớp mỡ có màu sáng bóng, phần nạc có độ rắn chắc, đàn hồi cao, lấy ngón tay ấn vào thịt, không để lại vết lõm khi bỏ ngón tay ra và không bị dính. Thịt tươi và sạch cần phải không có mùi lạ, mùi ôi thiu hay mùi thuốc kháng sinh.

Cá tươi: tốt nhất là chọn cá còn bơi trong nước hoặc vừa chết nhưng thân cá co cứng, khi để cá lên bàn tay thân cá không thõng xuống; mắt cá trong suốt, giác mạc đàn hồi; miệng ngậm cứng; mang màu đỏ tươi, vây tươi, óng ánh, dính chặt vào thân; thịt rắn chắc, có đàn hồi.

Chế biến đúng cách cũng hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm: rửa rau dưới vòi nước sạch giúp tẩy rửa hóa chất tồn dư trong thực phẩm, loại bỏ được giun sán, hóa chất trừ sâu sẽ bay hơi khi đun nấu thức ăn. Trong khi chế biến thực phẩm có mùi vị bất thường thì không nên ăn. Bảo quản thực phẩm đúng cách ngăn ngừa vi khuẩn lây chéo từ thức ăn sống sang thức ăn chín.

Tóm lại, để đảm bảo an toàn thực phẩm và chế độ “Dinh dưỡng lành mạnh” người tiêu dùng cần có kiến thức và kỹ năng về lựa chọn, chế biến, bảo quản thực phẩm và thực hiện “10 Lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2020”.

Ăn đa dạng nhiều loại thực phẩm và đảm bảo đủ 4 nhóm: chất bột, chất đạm, chất béo, vitamin và muối khoáng; Phối hợp thức ăn nguồn đạm động vật và thực vật, nên ăn tôm, cua, cá và đậu đỗ; Ăn phối hợp dầu thực vật và mỡ động vật hợp lý, nên ăn vừng lạc; Nên sử dụng muối I ốt, không ăn mặn; Cần ăn rau quả hàng ngày; Đảm bảo an toàn vệ sinh trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm; Uống đủ nước sạch hàng ngày; Tăng cường hoạt động thể lực, duy trì cân nặng hợp lý, không hút thuốc lá, hạn chế uống bia rượu, nước có ga và ăn, uống đồ ngọt.

Thông tin chi tiết về người tiêu dùng, độc giả có thể tham khảo tại đây

Hương Giang