Khi lòng trắc ẩn bị lợi dụng trong các chiến dịch giải cứu

(NTD) - Câu chuyện người dân Hà Nội có bị lừa hay không khi cùng nhau “giải cứu” 17 tấn sầu riêng có nguy cơ đổ bỏ vì thương lái Trung Quốc không nhận hàng. Dù vẫn đang tranh cãi, nhưng cũng khiến người tiêu dùng e ngại với những “chiến dịch” như thế này.

Đây không phải là lần đầu tiên khách hàng “động lòng trắc ẩn” với những lời kêu cứu thảm thiết từ chủ hàng hoặc người bán lỡ rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”. Và cũng chẳng phải đến giờ họ mới nhận “quả đắng” vì hàng mua về chỉ có giá trị “giúp người và… đổ bỏ”.

Mặc cho người kêu gọi giúp đỡ đã lên tiếng thanh minh và giải thích thì thực tế những trái sầu riêng “xuất khẩu” không ăn được, sống sượng và xấu xí đã tràn ngập trên các phương tiện truyền thông. “Một mất mười ngờ”, nếu như tâm lý “bị lừa” không được giải tỏa và nhiều người cảm thấy lòng hảo tâm bị lợi dụng thì những trường hợp cần giải cứu thật sự sau này sẽ lãnh đủ.

Nguy hiểm hơn là lòng tin của người tiêu dùng sẽ xói mòn với những mặt hàng Việt, nhất là nông sản cần được ủng hộ khi khốn khó. Về lâu dài và tính bền vững, ngày càng nhiều người nói không với giải cứu để giúp nông dân có cái nhìn căn cơ, cơ quan quản lý có định hướng rõ ràng hơn với nông sản.

Nhưng trong chừng mực nào đó và thời gian ngắn sắp tới thì giải cứu nông sản vẫn không tránh khỏi. Tuy nhiên với kiểu dưa hấu nhạt nhẽo, dưa chuột chất lượng thấp, chuối không ngon như kêu gọi hay thịt heo chưa bảo đảm chất lượng… len lỏi không ít trong những đợt hàng giải cứu thì chắc chắn người tiêu dùng ngày càng quay lưng với hàng giải cứu.

Không chỉ chất lượng hàng hóa, cách tạo ra câu chuyện để kêu gọi cộng đồng giúp đỡ giải cứu cũng tạo ra không ít tranh cãi với những chi tiết vô lý.

Trong câu chuyện 17 tấn sầu riêng, một nhà vườn trồng trái cây ở huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nói rằng: “Rất ngạc nhiên khi loại trái cây này phải được bảo quản lạnh chở đi bán trong tình trạng vẫn chưa chín. Sầu riêng khi chưa chín lại ủ trong môi trường lạnh như thế thì không thể tự chín được nữa. Trừ khi chủ vựa mang về rồi tác động chín bằng cách nào đó”.

Tương tự như vậy, đã biết trước, rất nhiều cảnh báo và cũng từng trắng tay nhưng nhiều nơi vẫn lao vào trồng dưa hấu, bí đỏ, chuối, nuôi heo… để rồi khi không bán được lại kêu cứu! Với cách làm và tư duy này, họ không chỉ tự hại mình mà còn làm nhiều nông dân với các loại nông sản khác bị vạ lây.

Rồi đây ai dám tin sầu riêng đó chín tự nhiên, dưa hấu ấy chất lượng tốt chứ không phải “của rẻ là của ôi” hay heo thế nào mới rẻ như vậy? Người tiêu dùng sẵn sàng ra tay nghĩa hiệp với hàng Việt Nam nhưng chất lượng phải như quảng bá, hàng hóa phải đúng sự thật chứ không phải kêu gọi một đàng bán một nẻo và nhất là lợi dụng lòng trắc ẩn.

Mới đây, trên facebook của B.N.L đăng bài kêu gọi giải cứu vải với nội dung “Các bạn chia sẻ giúp để ai thu mua vải lên giải cứu giúp người dân ở Yên Thế - Bắc Giang với nha - Người dân đang rất khổ vì làm lụng cả năm trời mới được thu hoạch, bán có 3.000 đồng/kg vẫn không có người mua”.

Câu chuyện lập tức bị “bóc mẽ” vì trong thời điểm này không có vải nào rẻ như thế, người đăng bài với mục đích câu like để bán hàng online. Tuy nhiên, những thông tin sai sự thật này rất có thể khiến nông dân, tiểu thương và cả người tiêu dùng khốn đốn hay ngại ngần khi mua hàng.

Không phải là những nông dân trồng vải hay người biết rõ giá cả, khách hàng sẽ e ngại khi thấy vải ở Hà Nội, TP.HCM bán cao gấp hàng chục lần và những nghi ngờ nối tiếp từ cả hai bên. Không chỉ vải mà trước đây thịt heo ở nhiều nơi chỉ 20.000-30.000 đồng/kg nhưng nhiều thành phố lớn vẫn trên 80.000 đồng/kg. Tuy nhiên, ít ai nghĩ đến loại thịt gì, qua trung gian phân phối ra sao, hàng ở siêu thị chợ lớn khác hàng ven đường dưới quê… dẫn đến người tiêu dùng ngại mua còn nhà phân phối bán chậm.

Lòng tin của người tiêu dùng đã khó tạo, giữ được tin tưởng ấy lâu dài càng khó hơn. Để cùng nhau tồn tại trên thị trường ngày càng cạnh tranh khốc liệt và tiềm ẩn đầy bất trắc, không chỉ những thương hiệu lớn mà ngay cả những thương lái “bất chợt” như người kêu gọi giải cứu sầu riêng kia cũng cần giữ chữ tín.

Giờ đây, bản thân bất tín chẳng những chẳng còn ai tin mình mà còn ảnh hưởng xấu đến những nông dân, doanh nghiệp cùng ngành hàng. Và người tiêu dùng sau nhiều “quả đắng” rồi sẽ dửng dưng với các chiến dịch giải cứu và cuối cùng chẳng bên nào có lợi. Có lẽ nên “ăn ít no lâu” chứ đừng nghĩ đến “ăn xổi ở thì” như một vài lần lợi dụng lòng trắc ẩn của người tiêu dùng như vừa qua.

PHAN NGUYỄN

_NTD_So 439-440_In_Page_03
_NTD_So 439-440_In_Page_03