Khi quyền lợi người tiêu dùng bị xâm phạm: Lấy độc trị độc

"Người tiêu dùng có quyền lựa chọn hàng hóa, sản phẩm của DN, tổ chức sản xuất này và không lựa chọn sản phẩm, hàng hóa của DN, tổ chức sản xuất khác. Với quyền lực này, những DN mắc nhiều sai phạm khi sản xuất ra những sản phẩm ảnh hưởng đến lợi ích của người tiêu dùng (NTD) chắc chắn sẽ không thể tồn tại lâu”- đó là nhận định của Phó Chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng.

2015_82_7_a2
Người tiêu dùng vẫn chưa thực hiện hết quyền của mình khi bị xâm phạm
Ảnh: Hoàng Long

 PV: Thưa ông, Luật Bảo vệ NTD đã có hiệu lực 4 năm, nhưng dường như quyền lợi NTD vẫn đang bị xâm phạm. Đáng nói là, người tiêu dùng vẫn đang rất ngại khiếu kiện, ông có thể nêu nguyên nhân?

 
Ông Nguyễn Mạnh Hùng: Thực tế hiện nay, mặc dù Luật Bảo vệ người tiêu dùng đã có quy định liên quan đến những vụ kiện  dân sự  mà ở đó, NTD không phải thực hiện những thủ tục phức tạp, đơn cử như Luật quy định nếu vụ việc có trị giá dưới 100 triệu đồng thì được áp dụng các thủ tục đơn giản. Quy định là như vậy nhưng chúng ta vẫn chưa có văn bản hướng dẫn thi hành nên hầu như các vụ việc vẫn theo Luật Tố tụng Dân sự nên khá phức tạp. Chính những bất cập này khiến cho NTD vẫn chưa chọn con đường gõ cửa tòa án để bảo vệ quyền lợi cho mình, trừ những vụ việc thiệt hại quá lớn, vượt quá thẩm quyền của tổ chức hội hòa giải thì cực chẳng đã mới phải đưa nhau ra tòa.
 
Vậy theo ông, NTD cần phải làm gì khi quyền lợi của họ bị xâm phạm?
 
- Tùy từng hoàn cảnh cụ thể mà NTD nên có cách giải quyết hợp lý. Đơn cử như trường hợp quyền lợi NTD bị xâm phạm nhưng thiệt hại không lớn, chúng ta có thể áp dụng phương thức hòa giải hoặc kiến nghị ngay trở lại với tổ chức, DN sai phạm, đó là hình thức thương lượng. Đó là 2 trong 4 phương thức mà  Luật Bảo vệ NTD quy định và người tiêu dùng có thể lựa chọn: Thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án. Tôi cho là phương pháp tốt nhất NTD nên sử dụng là hòa giải. Có một số trường hợp NTD sử dụng phương thức thương lượng với DN nhưng lại "hơi quá đà” khiến cho hậu quả pháp lý lớn hơn rất nhiều. 
 
Thời gian qua, số vụ việc DN vi phạm về sản xuất hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, mất an toàn vệ sinh thực phẩm ngày càng nhiều, theo ông, cần phải có chế tài như thế nào để ngăn chặn thực trạng này? 
 
- Hoạt động của một DN chỉ có thể ổn định nếu họ giữ được niềm tin đối với NTD, một DN càng có thương hiệu lớn thì chắc chắn số NTD sử dụng hàng hóa sản phẩm của họ càng đông. Bởi vậy, nếu DN đó phạm sai lầm, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến một số lượng rất lớn NTD. Bởi vậy, chúng tôi mong muốn Nhà nước cần phải xử lý thật nghiêm, có chế tài mạnh đối với những DN thường xuyên sai phạm.
 
 
Dường như  NTD Việt Nam vẫn còn đang rất thờ ơ với công cụ mà Luật Bảo vệ NTD đã trao cho họ, đó là quyền tẩy chay sản phẩm. Vậy theo ông, NTD Việt Nam có nên đẩy mạnh việc sử dụng quyền tẩy chay này đối với những sai phạm của các DN?
 
- Trong 8 quyền được quy định trong Luật Bảo vệ NTD, NTD có quyền được lựa chọn tổ chức, cá nhân kinh doanh và hàng hóa dịch vụ. NTD có thể không chọn DN này, mặt hàng này mà chọn sử dụng mặt hàng khác  của DN khác, đó là quyền của họ. Vậy nên, NTD hoàn toàn có quyền tẩy chay sản phẩm của DN nếu nhận thấy quyền lợi của mình bị vi phạm. Ðối với các nước, đây là phương thức "lấy độc trị độc”. Nếu DN  làm ăn đúng pháp luật, nộp thuế đầy đủ, không kinh doanh hàng cấm thì không có gì phải e ngại pháp luật. Còn nếu DN vi phạm quyền lợi của NTD, bị NTD tẩy chay thì DN sản xuất ra không bán được sản phẩm, có nghĩa đầu ra bị tắc nghẽn, họ sẽ đứng trước ngưỡng cửa phá sản. Vậy nên, ở các nước trên thế giới, các DN rất nể và sợ NTD. Nhưng rất tiếc là ở nước ta, người tiêu dùng chưa biết phát huy sức mạnh này. 
 
Trân trọng cảm ơn ông!
 

Theo Minh Phương/Đại đoàn kết