Nông dân mới - hy vọng của ngành nông nghiệp Nhật

(NTD) - Một thế hệ nông dân mới trẻ hơn, am hiểu công nghệ và có đầu óc kinh doanh đang hình thành ở Nhật. Với chiến lược tiếp thị và công nghệ mới, họ mang lại luồng gió mới cho ngành nông nghiệp đang thiếu sức sống và kém khả năng cạnh tranh.

farmers1
Hiroki Iwasa trong trang trại trồng dâu hiện đại ở Yamamoto, hạt Miyagi. (Ảnh Reuters).

Nông dân thạc sĩ kinh doanh

Hiroki Iwasa, một doanh nhân ngành công nghệ thông tin với bằng thạc sĩ kinh doanh (MBA), đang điều hành một nông trại với bảy nhà kính chuyên trồng dâu. Hệ thống máy tính bảo đảm nhiệt độ và độ ẩm ở nhà kính được điều chỉnh để tối ưu hóa quá trình phát triển của cây, và nước được tưới đúng giờ quy định.

Ông bán thẳng cho các siêu thị, bách hóa cao cấp loại dâu mang thương hiệu “Migaki Ichigo” với giá 1.000 yen một trái (khoảng 200.000 đồng). Loại dâu này cũng được xuất sang Hongkong, Singapore, Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan - nơi người dân rất ưa chuộng các sản phẩm cao cấp của Nhật.

Những thay đổi tuy nhỏ đó xuất hiện khi Thủ tướng Shinzo Abe thúc đẩy ngành nông nghiệp phải cải tổ để đáp ứng sự cạnh tranh của thế giới. Hiện tượng nông dân Nhật canh tác trên các mảnh đất nhỏ vẫn phổ biến, độ tuổi của nông dân là 66 và tỷ lệ đóng góp cho kinh tế quốc gia đã giảm 25% kể từ khi nền nông nghiệp nước này đạt đỉnh điểm vào năm 1984. Những thay đổi đó cũng làm nước Nhật sôi động hơn khi đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer đã ám chỉ Nhật phải gỡ bỏ chế độ bảo hộ ngành trồng lúa và thịt bò của nước này.

Iwasa đang điều hành công ty ngành IT và học MBA ở Tokyo khi thị trấn quê ông tại Yamamoto, nằm về phía bắc hạt Miyagi (một vùng trồng dâu nổi tiếng) bị sóng thần tàn phá vào tháng 3/2011. Ông gấp rút về quê để giúp đỡ mọi người và nhận ra cơ hội để kết hợp các kỹ năng công nghệ thông tin và kinh nghiệm của nông dân địa phương.

Giờ đây, Iwasa đứng đầu Công ty Gra Inc với 20 người làm việc toàn thời gian và 50 người làm bán thời gian, trong đó có bốn người chỉ tập trung đáp ứng các đơn đặt hàng của nước ngoài. “Sự hiểu biết và kinh nghiệm của nông dân không phải lúc nào cũng tạo ra một vụ bội thu. Điều quan trọng là chúng ta có thể cụ thể hóa các thông tin đó thành các thông số kỹ thuật và tự động hóa để nâng cao sản lượng. Chính điều này cũng tạo ra một tầng lớp chuyên viên quản lý nông nghiệp hiện đại” - Iwasa nhận định.

Iwasa thuê các thửa đất xung quanh để mở rộng trang trại của mình lên 2 ha, tức bằng 10 lần diện tích một trang trại dâu trung bình ở Nhật. Iwasa nói: “Nông dân có trang trại canh tác lớn hơn sẽ là những người mang lại sức sống mới cho ngành nông nghiệp Nhật. Dĩ nhiên là IT, robot và trí thông minh nhân tạo cũng cần thiết nhằm tạo ra nhiều công việc hơn trong nông nghiệp”.

farmers2
Shuichi Yokota - nông dân “trẻ” trên trang trại trồng lúa hiện đại ở Ryugasaki. (Ảnh: Reuters).

Yokota: Nông dân phải có khả năng cạnh tranh toàn cầu

Shuichi Yokota, một nông dân trồng lúa 41 tuổi ở hạt Ibaraki, đông bắc Tokyo cho rằng nông dân trồng lúa của Nhật đã được chính quyền hỗ trợ và bảo hộ quá lâu. Nhật hiện áp mức thuế 3,09 USD cho mỗi ký gạo nhập khẩu - nằm ngoài khuôn khổ không thuế quan của Tổ chức Mậu dịch Thế giới (WTO). Chính phủ nước này cũng trợ cấp khoảng 9.500 USD cho mỗi ha đất canh tác nông nghiệp.

Yokota cho rằng nông dân phải đặt ra mục đích là có khả năng cạnh tranh toàn cầu như các thương hiệu xe nổi tiếng Toyota và Honda đã làm. Ông nói: “Nếu bạn thất bại trong quản lý doanh nghiệp của mình, bạn phải rời bỏ nó. Điều đó tương tự như trong các ngành công nghiệp khác. Nếu bạn không hạ giá thành sản phẩm được, không kiếm được khách hàng, bạn sẽ phải phá sản”.

Yokota trở thành một nhà nông sau khi tốt nghiệp đại học 20 năm trước, gia đình ông chỉ có 16 ha. Khi những người làm nông xung quanh nghỉ hưu, ông bắt đầu thuê mướn đất đai của họ. Giờ đây, Yokota quản lý công ty canh tác lúa 140 ha, lớn hơn gần 50 lần diện tích trung bình của các trang trại khác.

Công ty của anh sản xuất nhiều loại gạo khác nhau với thời gian trồng và thu hoạch giãn ra cả năm. Công ty dùng các bộ cảm ứng điện tử để đo mực nước, nhiệt độ của cánh đồng và chất lượng của gạo.

“Trợ cấp chính phủ phải chấm dứt bởi đó không phải là sự phát triển bền vững. Nông dân sẽ phải sản xuất ra hàng hóa có sức cạnh tranh trên thị trường” - Yokota nhận định.

farmers3
Nông dân ở Ryugasaki đang vận chuyển các “khối” lúa. (Ảnh: Reuters).

Số trang trại tăng nhanh

Nước Nhật đang có sự dịch chuyển mạnh khi các trang trại do công ty điều hành ngày càng tăng, chỉ 8.700 trang trại trong năm 2005 tăng lên 20.800 trong năm 2016. Số người trẻ làm trong ngành nông nghiệp cũng đang tăng dần. Ngành công nghiệp trang trại đã thu hút thêm 23.000 nông dân “trẻ” dưới 49 tuổi trong năm 2015, so với con số 18.000 của năm năm trước đó.

Kazunuki Ohizumi, giáo sư danh dự của Đại học Miyagi chuyên nghiên cứu về xu hướng nông nghiệp Nhật trong nhiều thập niên, nhận định rằng các nông trang quy mô lớn với công nghệ hiện đại là tương lai của ngành nông nghiệp Nhật.

Giáo sư Ohizumi dự đoán rằng các trang trại lớn, với doanh số trên 50 triệu yen (khoảng 10 tỷ đồng) cũng sẽ tăng 75% doanh số của mình vào năm 2030. Một thế hệ nông dân mới trẻ hơn, am hiểu công nghệ, năng động, nhiệt tình và có đầu óc kinh doanh đang hình thành ở Nhật.

Ricky Hồ

_NTD_So 107_In3