“Đừng vội kết luận thủ phạm giết Kim Jong-nam”

(NTD) - Ông Kim Jong-nam là con trai cả của cố lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-il và là anh trai cùng cha khác mẹ của đương kim Chủ tịch Kim Jong-un. Cái chết của ông đã gây nhiều đồn đoán tại Bình Nhưỡng và thế giới. Vậy ai là sát thủ? Bài viết sau đây của Michael Madden - chuyên gia về Triều Tiên được đăng tải trên BBC News ngày 15/2:

Jong-nam sinh tháng 5/1971 ở Bình Nhưỡng. Mẹ ông là diễn viên Triều Tiên Song Hye-rim, con gái gia đình trí thức Hàn Quốc di cư sang Triều Tiên trong chiến tranh Triều Tiên.

Bà Song hye-rim lớn hơn chồng Kim Jong-il bốn hay năm tuổi. Khi hai người bắt đầu mối tình, bà vẫn còn đang kết hôn với một người đàn ông và có một con với ông ta. Theo tiêu chuẩn bảo thủ của xã hội Triều Tiên, đây là mối quan hệ không đàng hoàng. Suốt nhiều năm Kim Jong-il không nói với cha là Kim Nhật Thành, về người vợ và con trai.

KimJongNam
Ông Kim Jong-nam vừa bị ám sát chết tại Kuala Lumpur (Ảnh: AP)

Khi Jong-nam chào đời, ông Kim Jong-il đang là ứng viên dẫn đầu để kế vị. Chi tiết về quan hệ với bà Song, nếu bị lộ, có thể gây hại cho tham vọng của ông (đặc biệt khi đối thủ chính trị gần nhất là mẹ kế của ông). Jong-nam bị che giấu trong trong dinh thự ở Bình Nhưỡng.

Mẹ của ông gặp nhiều vấn đề sức khỏe, cả về thể chất lẫn tinh thần, và phải ra nước ngoài điều trị. Jong-nam sống với bà ngoại cùng dì Song Hye-rang. Khi Jong-nam còn rất bé, một người dì khác, bà Kim Kyong-hui (em gái Kim Jong-il) định lấy đi đứa bé và nuôi như con mình. Chuyện này không thành, nhưng bà Kyong-hui vẫn luôn hỗ trợ Jong-nam.

Jong-nam lớn lên trong bí mật, bị giấu đi trong cung đình. Ông Kim Jong-il rất yêu con trai - ngủ chung, ăn tối và gọi điện cho con khi vắng nhà. Jong-nam rốt cuộc cũng được gặp và gầy dựng tình cảm với ông Kim Nhật Thành.

Năm 1979, Jong-nam bắt đầu 10 năm đi học và sống bên ngoài Triểu Tiên. Ông ta sống ở Nga, Thụy Sĩ, và giỏi tiếng Pháp, Anh, rồi trở lại Bình Nhưỡng vào cuối thập niên 1980.

KimJongNam1
Ông Kim Jong-un là lãnh đạo hiện nay tại Triều Tiên (Ảnh: Reuters)

Được tiếp xúc thế giới bên ngoài, lại không thích sống tương đối cô độc ở Bình Nhưỡng và Wonsan, những điều này khiến ông đặt câu hỏi về hệ thống chính trị và kinh tế của Triều Tiên. Nhiều lúc, ông Kim Jong-il giận Jong-nam đến mức dọa đưa con trai vào một trại tù để lao động trong mỏ than. Ông Jong-nam không bao giờ là ứng viên thay thế cha, nhưng cũng được cho là có liên hệ với bộ máy an ninh và các hoạt động kiếm ngoại tệ ở hải ngoại.

Ông kết hôn cuối thập niên 1990 và có nhiều con. Từ đầu thập niên 2000, ông Jong-nam bắt đầu sống ở nước ngoài, tại các căn nhà của gia đình ở Macau (Trung Quốc) và có nhà riêng ở Bắc Kinh. Ông ta được giao nhiệm vụ quản lý một số tài khoản gia đình lên tới hàng tỉ USD, và cũng tham gia một số hoạt động kinh doanh ngầm của Triều Tiên.

Mặc dù ông Jong-nam không bao giờ trực tiếp dính dáng hoạt động như buôn ma túy, vũ khí, ông ta có vai trò giúp kiếm tiền từ các hoạt động hợp pháp và phi pháp không bị giới chức sờ gáy. Không phải ngẫu nhiên mà ông hay đi các casino ở châu Á. Việc duy trì những lợi ích tài chính này khiến ông hay di chuyển và tạo nên tiếng tăm là "tay chơi".

Chúng ta quay lại năm 1979 khi ông Jong-nam ra nước ngoài. Khi Jong-nam rời khỏi Bình Nhưỡng, ông Kim Jong-il khi đó uống rượu say, khóc và mắng bà Song Hye-rang: "Cô là thủ phạm. Cô lấy con khỏi tôi". Vào cuối thập niên 1970, ông Kim Jong-il có quan hệ với một vũ công, là một người gốc Triều Tiên hồi hương từ Nhật, tên là Ko Yong-hui. Sau khi con trai ra nước ngoài, ông Kim Jong-il sống với cô Ko, có ba con, trong đó người con giữa chính là lãnh đạo hiện nay Kim Jong-un.

KimJongNam2
Ông Kim Nhật Thành (trái) và ông Kim Jong-il tháng 9/1983 (Ảnh: Reuters)

Trái ngược với các người vợ và người tình khác, bà Ko quan tâm chính trị cung đình, và ông Kim Jong-il rất yêu bà. Sau này, ông Jong-nam nói rằng khi ông ta rời Bình Nhưỡng đi học, cha ông dùng quan hệ với bà Ko và các con riêng để lấp đầy khoảng trống.

Bà Ko thật tham vọng, làm bạn với các trợ tá thân cận, các viên tướng của chồng. Trong cuối thập niên 1990 và đầu 2000, bà chính là đệ nhất phu nhân trên thực tế, đi theo chồng trong các chuyến thị sát quân đội. Việc này lập nền tảng cho ông Jong-un, hoặc anh trai Jong-chol, thành ứng viên kế vị.

Năm 2001, khi ông Jong-nam bị bắt vì mang hộ chiếu giả ở sân bay Tokyo, chuyện này lúc đầu làm mất mặt gia đình họ Kim và giới chức Triều Tiên vì nó để lộ ra rằng có lúc họ di chuyển bằng hộ chiếu giả. Việc này được bà Ko dùng cho sức ép rằng con của bà cần kế vị ông Kim Jong-il. Từ đây, nảy sinh sự đối địch bị phóng đại giữa hai an hem cùng cha khác mẹ Jong-un và Jong-nam.

KimJongNam3
Truyền hình Hàn Quốc đưa tin về cái chết của ông Kim Jong-nam (Ảnh: AP)

Ông Kim Jong-un có ra lệnh giết anh?

Đã có nhiều tuyên bố và phân tích rằng ông Kim Jong-un "khủng bố" ban lãnh đạo Triều Tiên, hay sự lãnh đạo của ông ta cũng như sức khỏe tâm thần là "không ổn định". Vì thế, chẳng hay ho gì cho hình ảnh hay lợi ích chính trị của ông Jong-un khi anh trai bị ám sát. Nó sẽ chỉ làm tăng tin đồn.

Ông Jong-nam không phải là đe dọa, hay đối thủ lớn. Ông ta cũng chẳng quan tâm đến vị trí lãnh đạo. Sống ở nước ngoài lâu năm, ông không có nền tảng quyền lực trong Triều Tiên, cũng chẳng biết làm sao kiểm soát được chính thể.

Ông Jong-nam cũng thân thiết với giới quyền thế Trung Quốc, nói chung được Trung Quốc bảo vệ. Trong vài tháng qua, Bình Nhưỡng cố gắng cải thiện quan hệ với Bắc Kinh. Trừ phi ông Jong-nam không còn ích lợi gì cho chính phủ Trung Quốc nữa, ông Jong-un chẳng có lợi ích địa chính trị để giết anh.

Những nhà quan sát Bình Nhưỡng nên để giới chức Malaysia được điều tra đàng hoàng. Chưa gì đã có những tin khác nhau về cái chết của ông Jong-nam. Bất chấp những điều này, có thể ông ta chỉ bị đau tim, chết bởi đột quỵ!?

                                                                                                    Lê Miên Tường (Theo BBC News, 2/2017)