Giun sán ẩn mình trong những loại thực phẩm nào?

(NTD) - Có không ít những loại thực phẩm có chứa giun sán gây hại cho sức khỏe mà con người vẫn đưa vào cơ thể mỗi ngày. Cùng điểm qua những món ăn có chứa giun sán để phòng trừ tác nhân gây hại này cho sức khỏe.

Giun sán là những sinh vật đa bào sống tự do hay ký sinh trên cơ thể người và động vật. Đa số giun sán sống trong ống tiêu hóa như dạ dày, ruột nhưng cũng có thể di chuyển đến các cơ quan khác trong cơ thể như gan, phổi, cơ, não… Chúng ký sinh ở cơ quan nào sẽ gây ra bệnh lý cho cơ quan đó. Nhiễm giun sán không phải là một bệnh nguy hiểm nhưng nếu không được phát hiện và điều trị sớm sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Trong đó, có những món ăn chứa rất nhiều giun sán, đe dọa sức khỏe của con người mỗi ngày.

Rau sống

Rau sống được coi như một loại gia vị ăn kèm không thể thiếu đối với rất nhiều món ăn của Việt Nam. Tuy nhiên, ấu trùng của sán lá gan lớn được tìm thấy trên một số loại rau thủy sinh ở Việt Nam như: ngổ, cải xoong... Nhưng không chỉ các loại rau sống dưới nước mà cả những rau trồng trên cạn cũng nhiễm ký sinh trùng giun sán do được tưới bằng nước thải sinh hoạt.

rau sống
Rau sống là loại "gia vị" chứ rất nhiều giun sán

Trong gần 1.000 mẫu rau lấy tại Hà Nội, Hòa Bình, Nam Định vào năm 2009, tỷ lệ nhiễm ấu trùng giun sán như giun đũa, giun móc, giun tóc... cao nhất ở Nam Định (hơn 8%), sau đó là Hà Nội (hơn 3%). Trong đó, rau cải xanh nhiễm nhiều hơn cả.

Vì thế, để phòng bệnh giun sán, nếu chỉ kiêng ăn sống các loại rau thuỷ sinh thì chưa đủ, mà các loại rau trồng trên cạn cũng cần được nấu chín.

Nem chua

Nem chua được yêu thích vì có mùi vị khá đặc biệt. Món ăn này thường xuất hiện tại các bữa lên hoan, trên các bàn nhậu, được dùng làm quà biếu. Nem chua được làm từ thịt lợn sống, trộn với thính, tỏi, ớt, sau 3 ngày lên men thì có thể ăn được. Độ chua của nem được tính theo ngày. Có người thích ăn không chua thì ăn sớm sau 1,2 ngày, có người thích ăn chua thì để hẳn 4, 5 ngày.

nem chua
Nem chua là từ thịt lợn sống chứa nhiều sán lợn

Tuy nhiên, vì là món ăn làm từ thịt lợn, lại không qua chế biến chín nên nem chua có thể bị lây nhiễm liên cầu lợn, các loại sán từ lợn cũng có thể lây sang người. Hơn nữa, nem chua được làm từ thịt sống nên các loại vi khuẩn, giun sán sinh sôi rất mãnh liệt.

Cua

Cua được biến đến như một món ăn rất bổ dưỡng, đặc biệt là cho trẻ nhỏ do cua chứa nhiều canxi. Bên cạnh những chất dinh dưỡng àm cua mang lại thì món ăn này cũng chưa rất nhiều hiểm họa cho người tiêu dùng, đặc biệt là bệnh giun sán.

cua
100% cua có mang ấu trùng sán lá phổi.

Tại một số vùng bệnh sán lá phổi như: Lai Châu, Yên Bái, Lào Cai, Sơn La, Hòa Bình, Hà Giang..., nhóm nguy cơ mắc cao thường do ăn cua nướng. Kết quả điều tra của Viện Sốt rét - Ký sinh trùng Trung ương cho thấy 100% cua có mang ấu trùng sán lá phổi.

Nhiều người còn ngộ nhận rằng cứ nướng cua là sán chết. Tuy nhiên, thực tế trên cua đã nướng vàng vỏ, 65% ấu trùng sán lá phổi còn sống, còn cua nướng cháy vỏ, tỷ lệ này là 23%.

Thịt ếch

Theo các tài liệu nghiên cứu, do ếch sống ở ngoài đồng ruộng nên tỷ lệ ếch nhái có ấu trùng sán ở Việt Nam cao đến 75%. Ấu trùng màu trắng, lẫn màu thịt nên khó phát hiện. Sau khi vào ruột người, chúng nhanh chóng di chuyển đến các bộ phận khu trú thành những nang bệnh nguy hiểm.

images1063317_ech
Thịt ếch chứa rất nhiều loại giun sán

Trong thịt ếch còn có ấu trùng giun đầu gai (Gnathostoma spinigerum). Sau khi vào dạ dày, ấu trùng này sẽ chui qua vách dạ dày và di chuyển khắp cơ thể, chui vào mắt, gan, phổi, ổ bụng...Nếu vào mắt, nó sẽ gây sưng, xuất huyết trong mắt, mù mắt. Nếu chui vào gan, phổi, chúng sẽ gây đau ở vùng gan, viêm phổi, tràn dịch màng phổi, đau bụng, viêm tụy cấp...

Nguy hiểm hơn cho phụ nữ mang thai, vì khi bị nhiễm, ấu trùng sán sẽ gây nhiễm bệnh cho cơ thể mẹ và thai nhi, ấu trùng sán còn có thể xuyên qua bào thai xâm nhập vào thai nhi và có thể gây nguy hại cho thai. Đó chưa kể là hiện nay ếch còn bị ảnh hưởng của thuốc trừ sâu ở ruộng đồng, người đánh bắt ếch dùng mồi tẩm chất gây mùi mạnh, trong đó có mã tiền (một đông dược độc) để dễ đánh bắt ếch...rất nguy hại cho cả mẹ và thai nhi.

Gỏi cá

Bệnh sán lá gan nhỏ được phát hiện ở 24 tỉnh, thành trên cả nước, tập trung chủ yếu ở vùng dân cứ có thói quen ăn gỏi cá. Nhiều nơi tỷ lệ ăn gỏi cá trên 70% như: Thanh Hóa, Ninh Bình, Hòa Bình, Nam Định và Hà Nội.

Theo một khảo sát trong năm 2009 thì tỷ lệ người nhiễm bệnh ở Ba vì (Hà Nội) là gần 28%, tại Kỳ Sơn (Hòa Bình) là hơn 32%...

images
Gỏi cá chứa nhiều loại sán

Những người có thói quen ăn cá không nấu kỹ (đặc biệt là gỏi cá) rất dễ bị lây truyền các bệnh từ cá như sán lá ruột nhỏ, sán lá gan... Cá đã chế biến làm gỏi xét nghiệm thấy 95% ấu trùng vẫn còn sống. 13 loại lá hay dùng ăn gỏi cũng được xay ra xét nghiệm thì 93% ấu trùng vẫn còn sống sau 4 giờ.

Trong năm 2009, Phó giáo sư Nguyễn Văn Đề, Chủ nhiệm khoa Ký sinh trùng, Đại học Y Hà Nội cùng các cộng sự cũng đã tiến hành lấy 250 mẫu cá gồm: cá chép, mè, trôi, trắm và rôphi. Kết quả cho thấy, tỷ lệ nhiễm ấu trùng sán lá gây bệnh cho người trong cá ở Nam Định là 10%, Hòa Bình 3,2% và Hà Nội 2%.

Mọi thông tin thêm mời các bạn đọc tại mục Cảnh báo.

San San