Nhạc Bolero: Đứng vững sau những thăng trầm

(NTD) - Trải qua nhiều năm lép vế trước nhạc Âu Mỹ, Bolero giờ đã trở lại mạnh mẽ trong đời sống âm nhạc hiện đại như một minh chứng cho sức sống mạnh mẽ của dòng nhạc tưởng chừng ủy mị này.

Theo nhạc sĩ Vinh Sử, người được mệnh danh là “ông hoàng nhạc Bolero” ở Việt Nam, Bolero được yêu thích chủ yếu nhờ ca từ đơn giản và dân dã, giai điệu dễ nhớ, dễ bắt nhịp và dễ hát, và đặc biệt là sự đa dạng trong đề tài, phần lớn là những câu chuyện về tình yêu và cuộc sống, rất ý nghĩa nhưng đồng thời cũng rất buồn.

bolero
Lệ Quyên là một trong số ít những nghệ sĩ trẻ có sự đầu tư nghiêm túc khi hát nhạc Bolero.

“Cái buồn man mác trong nhạc Bolero rất phù hợp với bối cảnh xã hội nước ta vào thời điểm trước năm 1975, khi mà con người dù ở tầng lớp nào cũng chất chứa nhiều tâm sự trước những thay đổi của thời cuộc. Chính vì vậy khi Bolero vừa xuất hiện đã được yêu thích. Bởi lẽ, khán giả dù ở độ tuổi nào hay có địa vị xã hội ra sao đều có thể tìm thấy câu chuyện của cuộc đời mình thấp thoáng đâu đó trong các bản tình ca Bolero. Rất nhiều bài ở thể loại này vẫn nổi tiếng cho đến tận ngày nay như: Giọt lệ đài trang, Về đâu mái tóc người thương, Đường xưa lối cũ”, nhạc sĩ Vinh Sử chia sẻ.

Tuy nhiên, không ít người lại xem Bolero là dòng nhạc “sến”, kể lể sướt mướt và nhiều muộn phiền, chỉ dành cho giới nghe nhạc bình dân. Nhạc sĩ Dương Thụ từng nói: “Bolero có ca từ, giai điệu bình dân, dễ dãi, không văn minh, cổ súy cho tình yêu bi lụy. Sự phát triển của dòng nhạc này sẽ làm trì trệ sự phát triển của âm nhạc Việt Nam”. Có lẽ vì vậy mà khi nhạc Âu Mỹ bắt đầu phổ biến tại Việt Nam vào những năm 80-90, Bolero gần như bị rơi vào quên lãng và biến mất khỏi những sân khấu ca nhạc lớn.

bolero1
Nhạc sĩ Vinh Sử, người được mệnh danh là “Ông vua nhạc sến”.

Nhưng vài năm trở lại đây, nhạc Bolero bỗng “lên hương” trở lại khi hàng loạt “sao lớn” chọn bolero để hát, để ra album và mang dòng nhạc xưa cũ này trở lại với khán giả trẻ. Người tiên phong cho trào lưu này là ca sĩ Phương Thanh với album “Chanh Bolero” được thực hiện theo một phong cách rất riêng. Lối nhấn nhá nhẹ nhàng, đơn giản cùng cách phối nhạc hiện đại của cô “Chanh” đã mang đến một không khí tân thời cho Bolero và giúp dòng nhạc này tìm được chỗ đứng trên các sân khấu ca nhạc trẻ. Nối gót sau đó, hàng loạt nghệ sĩ như Đàm Vĩnh Hưng, Lệ Quyên, Cẩm Ly đã mạnh dạn theo đuổi Bolero với cách hòa âm phối khí mang nhiều chất Pop dễ nghe, thậm chí đôi khi phá cách kết hợp với nhạc sàn, nhạc điện tử. Vô hình trung, Bolero đã được khoác lên chiếc áo âm thanh mới mẻ, lôi cuốn, giúp cho khán giả trẻ vừa có nhiều kiến thức hơn về dòng nhạc này mà không cảm thấy đó là dòng nhạc quá cũ. Bên cạnh đó, Bolero còn được vinh danh với nhiều đêm nhạc hoành tráng, công phu như “Q show” của Lệ Quyên, “Người tình” của Mr. Đàm. Và hơn thế, một cuộc thi âm nhạc có tên “Solo cùng Bolero” cũng đã được tổ chức dành riêng cho thể loại này.

bolero2
Danh ca Phi Nhung tuy lớn lên ở nước ngoài nhưng vẫn rất nặng tình với dòng nhạc quê hương.

Tuy nhiên, ngoài những niềm vui thì vẫn còn những ý kiến hoài nghi về trào lưu “trẻ hóa” Bolero hiện nay. Danh ca Phi Nhung, giám khảo của “Solo cùng Bolero”, cho biết: “Việc các nghệ sĩ trẻ đua nhau hát Bolero thật ra cũng giống như khi xưa ca sĩ Việt đua nhau hát nhạc Âu Mỹ. Khi thị trường đã quá ngán những món tân thời thì việc tìm về với các giá trị xưa lại giúp nghệ sĩ trở nên “độc” và “lạ” trong mắt khán giả. Có điều, Bolero tuy bình dân nhưng lại đòi hỏi kỹ thuật hát rất cao, từ cách dàn hơi, nhả chữ đến chuyển giọng khi biểu diễn. Nhiều ca sĩ trẻ hiện nay thích hát nhạc xưa nhưng kỹ thuật hát thì hầu hết là chưa đạt. Ngoài ra, họ không sinh trưởng vào thời điểm hình thành ca khúc nên sẽ rất khó để nắm bắt đúng tinh thần của “nhạc xưa” như thế hệ đi trước”. Tuy vậy, nữ danh ca này cũng công nhận những đóng góp của lớp trẻ trong việc hồi sinh Bolero.

“Lúc làm giám khảo của “Solo cùng Bolero” tôi đã chứng kiến hàng ngàn thí sinh từ khắp các tỉnh thành đến TP.HCM, rồi ngồi chờ cả ngày chỉ để lên sân khấu hát 10 giây cho thỏa đam mê. Trên thế giới rất nhiều dòng nhạc đã bị thất truyền, nhưng Bolero sau bao nhiêu thăng trầm vẫn là một dòng nhạc không thể thiếu trong gu nghe nhạc của khán giả hôm nay. Điều này sẽ không thể xảy ra nếu không có những cố gắng biến tấu và “trẻ hóa” dòng nhạc này từ các nghệ sĩ, bởi nghệ thuật luôn đòi hỏi phải tự làm mới mình”, Phi Nhung nhận định.

Bolero có xuất xứ từ dòng nhạc trữ tình của các nước châu Mỹ Latin nhưng khi du nhập vào Việt Nam trong những năm 1950 thì đã có nhiều biến tấu trong giai điệu và cách biểu diễn theo gu thưởng thức của khán giả trong nước. Nếu Bolero ở các nước Latin thường mang âm sắc đa dạng của nhiều dòng nhạc như Jazz, Blues, Pop… kết hợp với các nhạc cụ phổ thông, thì khi sang Việt Nam, nhịp điệu Bolero chậm dần theo một kiểu rất riêng và trùng hợp rất ngẫu nhiên với các bài ca cổ, cải lương Nam bộ. Có lẽ vì thế Bolero đã trở thành một “đặc sản” văn hóa độc đáo của miền Nam.

 Vương Giang