Sai phạm ngàn tỷ tại Tổng công ty Lương thực Miền Nam

(NTD) - Tổng Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo kết luận thanh tra số 3610/TB-TTCP về việc chấp hành quy định pháp luật về quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2) và một số đơn vị thành viên năm 2012-2013.

Nhi_m v_ cao c_ nh_t ma T_ng c(ng ty L²)ng th_c Mi
Nhiệm vụ cao cả nhất mà Vinafood 2 phải thực hiện là ổn định đời sống nông dân.

Thanh tra Chính phủ (TTCP) tập trung vào một số nội dung như bảo lãnh vốn vay, sử dụng vốn, đầu tư ngoài ngành, mua bán hàng hóa, quản lý sử dụng đất đai và đầu tư xây dựng; thực hiện chính sách tạm trữ lương thực và xuất khẩu gạo… Qua đó TTCP phát hiện nhiều vi phạm thiếu sót mà Vinafood 2 và một số đơn vị liên quan mắc phải.

Sai phạm nghiêm trọng của Tổng công ty

Về thực hiện cho vay và bảo lãnh vay vốn cho một số đơn vị, cụ thể là Công ty CP Tô Châu, Công ty TNHH Bình Tây, Công ty TNHH MTV Lương thực Sài Gòn, Công ty CP Lương thực Hậu Giang, CTLTMN đã thực hiện không đúng quy định, vượt thẩm quyền được giao với số tiền 1.780.344 triệu đồng. Hậu quả là Tổng công ty phải trả thay vốn vay cho Công ty cổ phần Hậu Giang là 28.000 triệu đồng. Khó thu hồi được vốn cho vay tại Công ty cổ phần Tô châu là 80.163 triệu đồng. Nguy cơ trả thay nợ ngân hàng cho công ty TNHH Bình Tây là 93.421 triệu đồng và công ty Tô Châu là 56.946 triệu đồng.

Vinafood 2 tiếp tục có nhiều sai phạm khi đầu tư góp vốn và sử dụng vốn góp với giá trị lên đến 47.208 triệu đồng để thành lập công ty cổ phần Vận tải biển Hoa Sen. Nhưng công ty này đã làm việc không hiệu quả, kinh doanh thua lỗ làm mất vốn nhà nước 22.8835,36 triệu đồng. Tiếp theo là CTLTMN mua cổ phần của Công ty Vận tải biển Việt Nam với số tiền là 59.595 triệu đồng và công ty cổ phần nước khoáng Samvi với số tiền 14.410,378 triệu đồng chưa đúng quy định về trình tự thủ tục, đầu tư không hiệu quả. Đối với việc mua cổ phần của Công ty cổ phần nước khoáng Samvi không đúng mệnh giá 455 triệu đồng, hàng năm CTLTMN không được chia cổ tức, phải trích lập dự phòng giảm giá cổ phiếu là 55.036 triệu đồng.

Chi phí hoa hồng môi giới năm 2013 với số tiền 100.265 triệu đồng, TTCP kết luận chi phí này chưa đảm bảo công khai và thông qua Hội đồng thành viên theo quy định. CTLTMN hạch toán chưa đúng chi phí môi giới 108.140 triệu đồng, chi chưa đúng quy định phí ủy thác xuất khẩu hơn 6 tỷ đồng và không thu hồi chi phí thỏa thuận liên doanh 2.660 triệu đồng.

Đối với việc thu mua lúa gạo của nông dân, Vinafood 2 chưa thực hiện đúng theo quy định của Nhà nước. Đơn vị này không tiến hành giao dịch mua trực tiếp của người nông dân, không tổ chức liên kết được thành hệ thống mua bán nên chưa thực hiện đúng chính sách Nhà nước với mục đích tạm trữ lúa gạo để đảm bảo cho nông dân có lãi tối thiểu 30%.

Sai phạm của các công ty hạch toán phụ thuộc

Việc mua hàng hóa của một số đơn vị đã vi phạm các quy định về Quy chế tổ chức và hoạt động; Quy chế quản lý tiền hàng trong mua, bán, cung ứng hàng hóa dịch vụ; Quy chế mua, bán hàng hóa, dịch vụ của Tổng công ty, của các đơn vị thành viên với số tiền 62.069.939 triệu đồng. Cụ thể là những công ty Lương thực Vĩnh Long, Công ty Lương thực thực phẩm An Giang, Công ty lương thực Đồng Tháp, Công ty Lương thực Tiền Giang, Công ty Lương thực Bạc Liêu, Công ty Lương thực Sóc Trăng. Những vi phạm trên dẫn tới Tổng công ty và các đơn vị bị chiếm dụng vốn, nợ khó đòi, nguy cơ mất vốn là rất lớn.

Sử dụng vốn tài sản chưa đúng quy định, không có phương án xử lý đối với tài sản không sử dụng, ký kết hợp đồng và thanh toán khi dự án khả thi chưa được phê duyệt. Các đơn vị này cũng mua vượt kế hoạch Tổng công ty giao, sử dụng vốn ngắn hạn thanh toán cho đầu tư mua sắm, huy động vốn khi không được sự đồng ý của Tổng công ty với giá trị 3.001.029 triệu đồng và 62.603.174 USD dẫn đến làm giảm hiệu quả trong sản xuất kinh doanh (Công ty bột mì Bình Đông, Công ty lương thực Trà Vinh, Công ty Nông sản Thực phẩm Tiền Giang, Công ty lương thực An Giang, Công ty Lương thực Tiền Giang, Công ty Lương thực Long An, Công ty Lương thực Sóc Trăng). Bên cạnh đó, Công ty Lương thực Vĩnh Long và Công ty CP Sài Gòn Lương thực đã trích lập dự phòng chưa đúng quy định với số tiền 41.307 triệu đồng.

Sai phạm của các công ty hạch toán độc lập

Công ty TNHH MTV Lương thực Thành phố Hồ Chí Minh đã mua cổ phần của Công ty CP Phú Tam Khôi với giá trị 12,400 tỷ đồng, đầu tư góp vốn khi chưa có phương án kinh doanh, kết quả đầu tư không có lãi, lỗ mất phần góp vốn là 6.100 triệu đồng. Còn Công ty TNHH Bình Tây mua cổ phiếu của Công ty Bao bì Bình Tây với số tiền 1.438 triệu đồng, khi chưa có phương án đầu tư, và năm 2013 không được chia cổ tức.

Việc mua bán của nhiều Công ty hạch toán độc lập thuộc Vinafood 2 không chặt chẽ, ký kết và thực hiện hợp đồng vi phạm những quy định của Tổng công ty và của các đơn vị với giá trị 2.219.333 triệu đồng. Cụ thể là các Công ty CP Lương thực Hậu Giang, Công ty CP Tô Châu, Công ty CP Xây lắp – Cơ khí và Lương thực thực phẩm, Công ty CP XNK Nông sản Thực phẩm Cà Mau, Công ty TNHH MTV Xuất khẩu Kiên Giang, Công ty CP Lương thực Thực phẩm Vĩnh Long. Những vi phạm trên dẫn đến nợ khó đòi, kinh doanh không hiệu quả, thua lỗ, mất vốn nhà nước. Công ty mẹ phải trích lập dự phòng giảm giá các khoản đầu tư tài chính, hạch toán vào chi phí năm 2013 là 226.576 triệu đồng.

Sai phạm trong Công tác quản lý đất đai

Vinafood 2 và một số đơn vị thành viên đã vi phạm quy định trong quản lý và sử dụng đất đai, sử dụng đất không hiệu quả, để đất trống. Một số cơ sở nhà đất cho thuê sử dụng không đúng mục đích với tổng diện tích lên đến 195.788,7 m2.

Đặc biệt, trong công tác đầu tư xây dựng, Vinafood 2 và các công ty thành viên tiếp tục có nhiều sai phạm nghiêm trọng. Đầu tư các dự án thủy sản với giá trị thực hiện lên đến 556.719 triệu đồng nhưng không được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong mục tiêu, chiến lược, kế hoạch dài hạn theo quy định. Nhận chuyển nhượng và đầu tư dự án với giá trị 242.366 triệu đồng khi thị trường thủy sản gặp khó khăn, Vinafood 2 đã không tính đến hiệu quả và sự phù hợp của dự án trong tổng thể dây chuyền sản xuất, dẫn đến nguyên liệu không đủ, hiệu suất sử dụng thấp, chi phí giá thành sản xuất cao khiến kinh doanh thua lỗ; đầu tư kho chứ với tổng giá trị hơn 1.758.325 triệu đồng nhưng hiệu suất sử dụng chỉ đạt 30% thiết kế, hệ số thiết bị được sử dụng chỉ đạt 40% thiết kế; Sử dụng vốn nhà nước vượt quy định 88.538 triệu đồng (tính đến giai đoạn 1) trong dự án chợ chuyên doanh Thốt Nốt, nghiệm thu thanh toán không đúng chi phí vận chuyển đất 217,790 triệu đồng; nghiệm thu sai khối lượng giá trị dự án Xí nghiệp Chế biến lương thực Thới Bình 264,5 triệu đồng.

Kiến nghị

TTCP đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành có liên quan và Vinafood 2 thực hiện việc thẩm định cơ chế chính sách và chấn chỉnh quản lý, sắp xếp lại mô hình hoạt động của tổng công ty, ban hành, điều chỉnh cơ chế nhất là các cơ chế quản lý vốn, tài sản, giá mua, giá bán lương thực…

TTCP kiến nghị xử lý về kinh tế với tổng số tiền là 205.947 triệu đồng, trong đó Bộ tài chính sẽ nghiên cứu đề xuất xử lý 196.676 triệu đồng. Vinafood 2 phải thu hồi số tiền là 9.271 triệu đồng, và hạch toán kế toán theo đúng quy định những khoản phải thu, những khoản xử lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, khoản trích lập phòng còn thiếu của năm 2013 không đúng theo quy định tại Công ty Lương thực Vĩnh Long là 36.003 triệu đồng và Công ty CP Sài Gòn Lương thực là 10.400 triệu đồng.

Về xử lý trách nhiệm, TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ NN&PTNT, Bộ Tài chính thực hiện kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các cá nhân, đơn vị liên quan đến những khuyết điểm và vi phạm trong quản lý, sử dụng vốn sai quy định của pháp luật, điều lệ, quy chế của Vinafood 2 và các đơn vị thành viên với số tiền 9.920.337,96 triệu đồng và 62.993.174 USD, dẫn đến hậu quả kinh doanh thua lỗ, nợ khó đòi, mất vốn nhà nước đã nêu trong kết luận thanh tra.

TTCP đề nghị Bộ Công an sớm có kết luận điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật đối với 2 vụ việc tại Công ty lương thực Vĩnh Long và Công ty CP Lương thực Hậu Giang. Đồng thời tiếp nhận hồ sơ từ TTCP để điều tra, và xử lý đối với các sai phạm trong việc đầu tư góp vốn thành lập Công ty CP Vận tải biển Hoa Sen của công ty mẹ.


Thế Mỹ